• 3,875 TL

  • 4,571 TL

  • 161,11 TL

  • 106.239

ROBOTUN VE ENDÜSTRİ 4.0’IN ATASI: EL CEZERİ

ROBOTUN ve ENDÜSTRİ 4.0’ın ATASI: EL CEZERİ
11 Mayıs 2017 Perşembe 14:27

İslam'ın Altın Çağında çalışmalar yapan Müslüman bilim adamı ve mühendis. Sibernetiğin ilk adımlarını attığı ve ilk robotu yapıp çalıştırdığı kabul edilen El Cezeri'nin Leonardo da Vinci'ye ilham kaynağı olduğu düşünülür.

 

 

Fotoğraf Açıklama: El Cezeri’ye ait Mey Dolum Otomatı (Fransızca: Automate verseur de vin)

 

El Cezerî (d. 1136, Şırnak, Cizre - ö. 1206, Cizre), tam adıyla Ebû’l İz İsmail İbni Rezzaz El Cezerî (أَبُو اَلْعِزِ إسْماعِيلِ بْنُ الرِّزاز الجزري ) İslam'ın Altın Çağında çalışmalar yapan Müslüman bilim adamı ve mühendis. Sibernetiğin ilk adımlarını attığı ve ilk robotu yapıp çalıştırdığı kabul edilen El Cezeri'nin Leonardo da Vinci'ye ilham kaynağı olduğu düşünülür.

 

Batı literatüründe M.Ö. 300 yıllarında Yunan matematikçi Archytas tarafından buharla çalışan bir güvercin yapılmış olduğu belirtilse de, robotikle ilgili bilinen en eski yazılı kayıt, Cezeri'ye âittir.

 

Dünya bilim tarihi açısından bugünkü sibernetik ve robot biliminde çalışmalar yapan ilk bilim adamı olan Cezeri'nin yaptığı otomatik makineler günümüz mekanik ve sibernetik bilimlerinin temel taşlarını oluşturmaktadır."Mekanik Hareketlerden Mühendislikte Faydalanmayı İçeren Kitap" (El Câmi-u’l Beyn’el İlmî ve El-Amelî’en Nâfi fî Sınâ'ati'l Hiyel, Arapça: بَيْنْ اَلْعِلْمِ وَالْعَمَلِ اَلنَّافِعْ فِي صِناعَةُ الْحِيَلْ) adlı eserinde ortaya koydu. 50'den fazla cihazın kullanım esaslarını, yararlanma olanaklarını çizimlerle gösterdiği bu olağanüstü kitapta Cezeri, tatbikata çevrilmeyen her teknik ilmin, doğru ile yanlış arasında kalacağını söyler. Bu kitabın özgün kopyası günümüze kadar ulaşamadıysa da, bilinen 15 kopyasından 10'u Avrupa'nın farklı müzelerinde, 5 tanesi Topkapı ve Süleymaniye kütüphanelerinde yer almaktadır.

 

                                                                          

Fotoğraf Açıklama: Otomatik Çalışan Su Saati       Fotoğraf Açıklama: Kandil Saati


Kısaca Kitab-ül Hiyel adıyla bilinen eseri altı bölümden oluşur. Birinci bölümde binkam (su saati) ile finkanların (kandilli su saati) saat-ı müsteviye ve saat-ı zamaniye olarak nasıl yapılacağı hakkında on şekil; ikinci bölümde çeşitli kap kacakların yapılışı hakkında on şekil, üçüncü bölümde hacamat ve abdestle ilgili ibrik ve tasların yapılması hakkında on şekil; dördüncü bölümde havuzlar ve fıskiyeler ile müzik otomatları hakkında on şekil; beşinci bölümde çok derin olmayan bir kuyudan veya akan bir nehirden suyu yükselten aletler hakkında 5 şekil; 6. bölümde birbirine benzemeyen muhtelif şekillerin yapılışı hakkında 5 şekil yer alır.

 

Teorik çalışmalardan çok pratik ve el yordamıyla ampirik çalışmalar yapan Cezeri'nin kullandığı bir başka yöntem de yapacağı cihazların önceden kâğıttan maketlerini inşa edip geometri kurallarından yararlanmaktı. İlk hesap makinesinden asırlar önce aynı sistemle çalışan benzer bir mekanizmayı, geliştirdiği saatte kullanan Cezeri, sadece otomatik sistemler kurmakla kalmamış, otomatik olarak çalışan sistemler arasında denge kurmayı da başarmıştı.

 

Cezeri, otomatik kontrollü makinelerin ilki sayılan Jacquard'ın otomatik dokuma tezgâhından 600 yıl önce değişik haznelerdeki suyun seviyesine göre ne zaman su dökeceğine ne zaman meyve ve içecek sunacağına karar veren otomatik hizmetçiyi geliştirdi. Bazı makinelerinde hidro-mekanik etkilerle denge kurma ve harekette bulunma sistemine yönelen Cezeri, bazılarında ise şamandıra ve palangalar arasında dişli çarklar kullanarak karşılıklı etkileme sistemini kurmaya çalıştı. Kendiliğinden çalışan otomatik sistemlerden sonra su gücü ve basınç etkisinden yararlanarak kendi kendine denge kuran ve ayarlama yapan dengeyi oluşturması, Cezeri'nin otomasyon konusundaki en önemli katkısıdır.

 

Fizikçi ve mekanikçi Bediuzzaman El Cezeri'nin diğer bir eseri de Diyarbakır Ulu Camii'nin ünlü Güneş Saati’dir.

 

 

 

 

 

Bu haber 898 defa okundu

DİĞER HABERLER

Gıda Sektörüne Özel Komple Tahrik Çözümleri

Gıda Sektörüne Özel Komple Tahrik Çözümleri

Gıda Sektörüne Özel Komple Tahrik Çözümleri

SANAYİ 4.0 İLE İNSAN ODAKLI AYDINLIK FABRİKALAR GELİYOR

SANAYİ 4.0 İLE İNSAN ODAKLI AYDINLIK FABRİKALAR GELİYOR

Merhaba değerli okurlarımız, bu sayımızda Mitsubishi Electric Türkiye Fabrika Otomasyon Bölümü, OEM İş Geliştirme Departmanı Kıdemli Müdürü Sn. Tolga BİZEL ile Sanayi 4.0 üzerine keyifli bir röportaj gerçekleştirdik. Özellikle Mitsubishi Electric’in insan odaklı yaklaşımının ilginizi çekeceğini düşünüyoruz. Kendilerine, tüm misafirperverliği ve Sanayi 4.0 konusunda sorularımıza verdikleri yanıtlar için teşekkür ederiz. Şimdi sizleri bu güzel söyleşi ile baş başa bırakıyoruz.

ABB – DODGE RAPTOR, MAKİNANIZI KORUYAN KAPLİN

ABB – DODGE RAPTOR, MAKİNANIZI KORUYAN KAPLİN

Mekanik güç aktarım ürünleri pazarında Dodge markası ile çözüm sunmakta olan ABB yeniürünü Raptor ile kullanıcı beklentilerinin üzerine çıkarak kaplin pazarındaki payını ciddi oranda arttırmayı planlıyor.

Mükemmel dijital ikiz nasıl oluşturulur?

Mükemmel dijital ikiz nasıl oluşturulur?

Takım seçimi ve montaj oluşturma işlemlerinin dijitalleştirilmesi işlemedeki verimi artırıyor…

Interroll introduces a new generation of drum motors

Interroll introduces a new generation of drum motors

Interroll introduces a new generation of drum motors

The Necessity of Bolted Flange Connection Training

The Necessity of Bolted Flange Connection Training

The Necessity of Bolted Flange Connection Training

ÇOK OKUNANLAR

KÖŞE YAZARLARI

ÖNE ÇIKANLAR

ANKET

HAVA DURUMU

5 günlük hava durumu